Ik wil advies

Waterstof in plaats van aardgas: hoe gaan we dat slim gebruiken?

Wat is het nut van een ‘H2-ready’ CV-ketel in huis?

Waterstof in plaats van aardgas: hoe gaan we dat slim gebruiken?

Nu we steeds meer af willen van aardgas, of het nou Gronings of Russisch is, komt het gebruik van waterstofgas steeds meer in de belangstelling te staan. Maar het één op één omschakelen van het ene naar het andere gas blijkt nog niet zo simpel.

Hessel van den Berg
30 juni 2022

Dat het gebruik van fossiele brandstoffen een aflopende zaak is, is voor de meeste mensen inmiddels wel duidelijk. De schoonste en ook goedkoopste manier om energie op te wekken gebeurt met zonnepanelen en windturbines. Maar we moeten die hernieuwbare energie ook ergens kunnen opslaan, en zonodig kunnen inzetten voor verwarming en transport. Ondertussen ligt ons land vol met gasleidingen naar vrijwel iedere woning. Kunnen we dan niet gewoon met zonne-energie waterstof produceren en dat vervolgens in die leidingen stoppen? Want waterstofgas (H2) kun je net als aardgas (CH4) verbranden, terwijl er bij de verbranding van waterstof geen CO2 vrijkomt, maar alleen maar schone H2O (oftewel: water). 

Met dat idee bestaan er inmiddels een aantal CV-ketels van verschillende fabrikanten, die ‘H2-ready’ zijn. Ze kunnen zowel op aardgas als op (aardgas vermengd met) waterstof draaien. Mocht er in de toekomst waterstof door de gasleidingen gaan vloeien, dan zijn deze ketels daar alvast op berekend. Toch loopt het nog niet storm voor deze apparaten. Waarom eigenlijk niet?

Een waterstof-ready CV-ketel van Nefit Bosch (bron: Nefit Bosch)

Een waterstof-ready CV-ketel van Nefit Bosch (bron: Nefit Bosch)

Nog geen uitzicht op waterstof in het gasnet

Zo’n CV-ketel op waterstof komt natuurlijk pas tot zijn recht wanneer er ook echt waterstofgas door het gasnet gaat stromen. Maar zo ver is het nog lang niet: er wordt eenvoudigweg nog veel te weinig waterstofgas geproduceerd. Het idee is, dat er in de toekomst zó veel zonnepanelen en windturbines staan te draaien, dat er een gigantisch overschot aan elektriciteit is ten opzichte van wat er op enig moment wordt geconsumeerd. Dat overschot wordt gebruikt voor de elektrolyse van water (het splitsen van H2O in H2 en O2), en zo komen de benodigde grote hoeveelheden waterstof beschikbaar voor het gasnet.

Zelfs met de huidige gezonde groei aan hernieuwbare energie zal het nog vele jaren duren voordat de hele infrastructuur is opgezet om die hoeveelheden te kunnen produceren. Voorlopig is de meeste beschikbare waterstof zogenaamde ‘grijze waterstof’. Dat is waterstof dat wordt geproduceerd uit methaan. Bij de productie van grijze waterstof komt CO2 vrij, dus daar schieten we nu nog niet zoveel mee op. 

Warmtepompen zijn een stuk efficiënter

Voor de verwarming van woningen is de inzet van een warmtepomp een veel efficiëntere oplossing. Zo is er volgens de Consumentenbond bijvoorbeeld zeven keer zoveel energie nodig om je huis te verwarmen met waterstof, als met een warmtepomp. Nu is het echter wel zo dat de meeste warmtepompen pas ècht efficient zijn als de woning met ‘laag-temperatuurverwarming’ (zoals vloerverwarming in plaats van klassieke radiatoren) kan worden verwarmd, en dat is pas weer aan te raden als de woning goed is geïsoleerd: een slecht geïsoleerde woning is met laag-temperatuur verwarming maar moeilijk op een comfortabele temperatuur te krijgen (en te houden!). Anderzijds zijn er tegenwoordig steeds meer nieuwe soorten warmtepompen die ook hogere temperaturen kunnen creëren, en daardoor toch ook voor klassieke radiatoren kunnen worden gebruikt.

Waterstof kan ook gebruikt worden voor transport, zoals voor deze Hyundai. Er rijden momenteel 527 personenauto's op waterstof in Nederland (bron: RVO)

Waterstof kan ook gebruikt worden voor transport, zoals voor deze Hyundai. Er rijden momenteel 527 personenauto's op waterstof in Nederland (bron: RVO)

Draagt waterstof bij aan het broeikaseffect?

En dan is er nòg een reden om wat voorzichtig te zijn met waterstof: er ontsnapt altijd wel wat gas bij de productie, transport en uiteindelijk verbruik. Dit waterstofgas komt dan terecht in de atmosfeer. Nu is waterstof weliswaar zelf geen broeikasgas, maar het kan desondanks tòch een negatief effect hebben op het klimaat. Waterstof reageert in de atmosfeer namelijk met hydroxyl (OH). En dat is jammer, want daardoor is er minder hydroxyl dat kan reageren met methaan. En methaan is juist weer wèl een broeikasgas, dus als dat methaan niet met hydroxyl kan reageren en daardoor onschadelijk wordt, dan wordt het broeikaseffect van het al aanwezige methaan versterkt. Vanwege dit effect wordt waterstof ook wel een secundair broeikasgas genoemd.

Andere mogelijke toepassingen

Bovenstaande argumenten geven aan dat het slim is om nog wat voorzichtig te zijn met de grootschalige uitrol van CV-ketels op waterstof. Maar waterstof kan voor veel andere zaken wèl goed worden ingezet. Zo zijn er kansen om de staalproductie te vergroenen door over te schakelen van kolen op waterstof, en zijn er interessante mogelijkheden voor de transportsector: niet alleen voor vervoer over de weg, maar ook in de lucht. 

We zullen in de komende jaren steeds meer horen over de mogelijke toepassingen van waterstof, want het zijn interessante ontwikkelingen. Maar voor wie zijn of haar woning groen wil verwarmen, lijkt de warmtepomp nog altijd de beste optie. En de combinatie warmtepomp en zonnepanelen, dat is natuurlijk al helemaal een topidee.

Vliegtuigfabrikant Airbus is bezig met onderzoek naar waterstof-aangedreven vliegtuigmotoren (bron: Airbus)

Vliegtuigfabrikant Airbus is bezig met onderzoek naar waterstof-aangedreven vliegtuigmotoren (bron: Airbus)

Weten wat bij u mogelijk is?

Vraag vrijblijvend advies aan
Advies aanvragen

Gerelateerd nieuws

Nieuws berichten
2021-07-05
De klimaatverandering is al begonnen, en we zien angstwekkende voorbeelden van extreme temperaturen overal op de wereld. Waar airconditioning voorheen een onnodige luxe was, blijkt het nu op sommige plekken en momenten essentieel te zijn om iets te hebben wat voor verkoeling kan zorgen. Hoe kunnen we dit op een milieuvriendelijke manier doen?

lees meer ›
2021-04-08
Hoewel nog steeds het overgrote deel van onze stroom afkomstig is uit niet-hernieuwbare bronnen, kijkt het KNMI al naar de toekomstige situatie waarin zon en wind praktisch alle stroom leveren: hoe zorgen we dat we de dagen met ‘energieflauwte’ overleven?

lees meer ›
2020-09-07
Behalve zonnepanelen zijn er nog andere opties om je huis duurzaam te maken. Eén daarvan is de warmtepomp. Onze collega Wim liet er één installeren met thermische zonnepanelen achter de PV-panelen èn een grote opslagzak voor water in de kelder: Hoe werkt dat allemaal bij elkaar?

lees meer ›