Ik wil advies

Wim’s ‘Solar Freezer’ 3 jaar na installatie

Hoe bevalt het systeem met warmtepomp en ‘waterzak’?

Wim’s ‘Solar Freezer’ 3 jaar na installatie

De tijd vliegt! Drie jaar geleden alweer liet onze collega Wim bij hem thuis een verwarmingssysteem installeren met een warmtepomp en een grote ‘waterzak’ in de kelder. Hoe is het nu met het systeem gesteld? Wim legt uit.

Hessel van den Berg
03 september 2023

Veel mensen zijn bezig om de manier waarop hun woning wordt verwarmd eens kritisch te bekijken. Er wordt vooral gekeken of de gasketel niet de deur uit kan, en vervangen kan worden door een warmtepomp. Een uitstekend idee, want waar een gasketel onvermijdelijk CO2 uitstoot, kan een warmtepomp op 100% groene stroom draaien.

Drie jaar geleden schreven we over het systeem dat onze collega Wim, adviseur voor appartementencomplexen en grotere projecten bij Zonnefabriek, liet plaatsen in zijn woning in Arcen (nabij Venlo). Dit systeem, een zogenaamde ‘Solar Freezer’, is een beetje anders dan anders, vanwege de aanwezigheid van een grote waterzak in de kelder, die dient als een warmtebuffer. Nu krijgen we de laatste tijd regelmatig vragen van klanten die willen weten hoe het systeem bevalt, na 3 jaar gebruik. We legden de vraag voor aan Wim, maar eerst geven we nog wat details over zijn gehele systeem.

Wat heeft Wim precies laten plaatsen?

Wim heeft zijn woning grondig aangepakt, 3 jaar geleden. Hij wilde helemaal van het gas af en uiteraard zoveel mogelijk stroom opwekken met zonnepanelen. De eerste stap om een huis klaar te maken voor een efficiënte verwarming met een warmtepomp, is altijd: isoleren. Daarom zijn (bijna) alle muren goed geïsoleerd (alleen de voorgevel niet), is het dak van een dikke isolatielaag voorzien en zijn alle ramen uitgevoerd met driedubbel glas.

Vervolgens is er vloerverwarming aangebracht: vloerverwarming is namelijk efficiënter dan verwarming met radiatoren tegen de muur als je een warmtepomp hebt. Met vloerverwarming hoeft het water niet zo heet te worden als in een radiator om toch een aangename temperatuur in de woning te geven. Warmtepompen werken op hun best (op hun meest efficiënte manier) als de doeltemperatuur niet al te hoog hoeft te zijn, vandaar.

Veel warmtepompen zijn van de lucht/water variant: dan wordt er een ‘buiten-unit’ geplaatst die de buitenlucht aanzuigt, en wordt de warmte van de buitenlucht, samen met elektriciteit, gebruikt om water te verwarmen. Lucht/water warmtepompen zijn relatief simpel te plaatsen in vergelijking met water/water warmtepompen: bij deze laatste systemen wordt de warmte namelijk niet uit de lucht gehaald, maar meestal uit de grond, via buizen die in de grond worden geboord. Water/water warmtepompen zijn duurder in aanleg dan lucht/water warmtepompen, maar efficiënter in stroomverbruik, met name in de winter.

Lucht/water of water/water?

In het geval van Wim is er weliswaar een water/water warmtepomp geplaatst, maar is er toch niet in de grond geboord. In plaats daarvan is een grote waterzak in de kelder aangelegd, die dient als de warmtebuffer. De warmtepomp (van het Zweedse merk NIBE) gebruikt het water in de zak om warm water voor de woning te maken. Het water in de zak wordt zelf ook nog eens extra verwarmd dankzij een aantal PVT panelen op het dak: dit zijn zonnepanelen waarop aan de achterkant zonnecollectoren zijn geplaatst (PVT staat voor: PhotoVoltaïsch en Thermisch, en geeft aan dat de panelen zowel voor stroom als voor warmte dienen). Deze collectoren worden door de zon verwarmd en staan hun warmte af aan de waterzak in de kelder. Onderstaand plaatje geeft een overzicht van het systeem.

overzicht van het Solar Freezer systeem met de waterzak (buffer), PVT-panelen en warmtepomp

overzicht van het Solar Freezer systeem met de waterzak (buffer), PVT-panelen en warmtepomp

Naast de Solar Freezer heeft Wim ook een hele berg zonnepanelen op zijn dak laten plaatsen want: hij werkt bij ons en waarom zou je het niet doen? Niet minder dan 36 krachtige SunPower panelen van 375 Watt-piek per stuk liggen daar te pronken, waarvan een gedeelte gericht naar het Westen, een ander deel naar het Oosten en het grootste deel (ook de panelen met de zonnecollectoren achterop) richting het Zuiden. Met al die panelen wekt hij jaarlijks bijna 13.000 kWh aan stroom op, wat ruim voldoende is voor zijn all-electric woning met inductiekookplaat, laadpaal voor de elektrische wagen, en dus ook die warmtepomp. Het jaarverbruik van het gezin Janssen is gemiddeld zo’n 10.000 kWh (ze zijn daarmee dus een ‘netto terugleverancier’ van stroom, wat eigenlijk niet ideaal is!)

Hoe bevalt de Solar Freezer na 3 jaar?

“Helemaal prima!”, zegt Wim tevreden: “We hebben het geen dag koud gehad, en dat is het belangrijkste. Technische problemen zijn er ook niet geweest, behalve één klein probleempje met een temperatuur sensor die was losgekomen van de waterzak, maar dat was snel verholpen.” Comfortabel was het dus in elk geval, maar was het ook efficiënt? Wim zegt dat zijn warmtepomp jaarlijks 3600 kWh aan stroom verbruikt, dus dat is behoorlijk. De warmtepomp verzorgt, naast de verwarming van de woning met een vloeroppervlak van 160 m2, ook al het sanitair warm water voor hun twee-persoons huishouden. Ter vergelijking: met een gasketel zou het gasverbruik neerkomen op zo’n 1500 m3 gas per jaar. Als we naar de huidige tarieven van stroom en gas kijken, zou dat met gas zo’n € 1,30 x 1500 = € 1.950 per jaar hebben gekost, terwijl het met een warmtepomp op netstroom zo’n € 0,35 x 3600 = € 1.260 zou kosten (besparing: ong. € 700 per jaar). Het systeem van Wim draait echter niet op netstroom, maar juist op zijn eigen zonnestroom, die hem slechts ongeveer € 0,10 per kWh kost. Daarom kost zijn verwarming en sanitair warm water hem slechts € 360 per jaar. En dat is een behoorlijke winst ten opzichte van gas! (Besparing: ong. € 1600 per jaar)

Aan de andere kant: het was natuurlijk ook nog een behoorlijke investering. Hoeveel heeft dit geintje met die SolarFreezer eigenlijk gekost? “Poeh.. dat zal zo’n € 20.000 zijn geweest”, schat Wim. Kijk, dat maakt het allemaal iets minder vanzelfsprekend, want zelfs na 10 jaar zou je de kost van het systeem nog niet hebben terugverdiend.

Hoe zit het met de PVT panelen: leidt de koeling van zonnepanelen tot een hogere opbrengst?

de buizen achter de PVT panelen zorgen voor extra warmte in de waterzak, maar produceren die panelen ook meer stroom dankzij de afvoer van warmte?

de buizen achter de PVT panelen zorgen voor extra warmte in de waterzak, maar produceren die panelen ook meer stroom dankzij de afvoer van warmte?

Achter een deel van de zonnepanelen (8 van de 36) zitten zonnecollectoren gemonteerd. Dankzij het feit dat deze de zonnewarmte afleiden naar de waterzak zouden ze er ook voor zorgen dat de zonnepanelen een beetje gekoeld worden. In principe zou dat de stroomopwekking van de panelen ten goede komen, want zonnepanelen presteren beter naarmate ze minder heet worden. De vraag is of dat effect merkbaar is op het dak van Wim?

Om dat eens te onderzoeken maakten we gebruik van de I-V curve diagnose in de SMA omvormers (hoe dat precies werkt, kunt u teruglezen in dit artikel). Zo konden we de prestaties van de string met de PVT panelen vergelijken met panelen zonder zonnecollectoren. Wat bleek? Er was geen enkel verschil. Eigenlijk was dat ook wel te verwachten, want we deden de meting op een zonnige dag waarop er geen behoefte was aan verwarming in de woning. De warmte in de waterzak hoefde daarom niet aangevuld te worden, dus de warmte van de zonnepanelen werd eigenlijk niet afgevoerd. Wellicht dat de meting in andere weersomstandigheden andere resultaten zou hebben gegeven; op een warme zomerdag maakte het in elk geval niks uit.

Conclusie: vooral interessant door de combinatie met zonnepanelen

Concluderend kunnen we stellen dat het in elk geval goed mogelijk is om zonder gasaansluiting comfortabel te wonen in een lekker verwarmd huis. Verwarmen met een warmtepomp is sowieso kosteneffectief, maar het is al helemaal de moeite waard als er zonnepanelen op het dak liggen. Een systeem zoals een Solar Freezer met een waterzak in de kelder werkt prima, maar het vergt wel een behoorlijke investering. Aan de andere kant vermijdt zo’n systeem de noodzaak van een (soms luidruchtige) buiten-unit, of anders de noodzaak van dure boringen in de grond. Als de drijfveer vooral is om geld te besparen, dan is het beter om te wachten met de aanschaf van zo’n systeem tot de huidige ketel aan vervanging toe is. Als het er echter om gaat om nu alvast zo groen mogelijk bezig te zijn, laat u dan vooral niet weerhouden; Wim heeft in elk geval geen spijt van zijn beslissing!

de waterzak in de kelder

de waterzak in de kelder

Weten wat bij u mogelijk is?

Vraag vrijblijvend advies aan
Advies aanvragen

Gerelateerd nieuws

Nieuws berichten
2024-01-29
Met de afbouw van de salderingsregeling in het vooruitzicht wordt het tijd om plannen te maken voor de volgende stap: de warmtepomp slim aansturen als de zon schijnt. Voor mensen met SMA omvormers is dat mogelijk met de Sunny Home Manager plus een stuurbaar relais. We leggen uit hoe dat werkt.

lees meer ›
2023-07-03
Hoe was het weer in de afgelopen maand voor de zonnepanelen? Wat zegt dat over de opbrengst? En hoe verhoudt het zich tot voorgaande jaren?

lees meer ›
2022-08-07
Helaas is de klimaatcrisis niet meer te stuiten: de kans om de weersveranderingen helemaal ongedaan te maken is allang verkeken. Dat neemt niet weg dat we natuurlijk alles op alles moeten zetten om de gevolgen zo klein mogelijk te maken. Maar tegelijkertijd zullen we moeten accepteren dat ons weer steeds meer extremen zal laten zien, zoals heel hoge temperaturen. Wat zijn de gevolgen voor uw zonnepanelen, omvormer, en het bijbehorende materieel?

lees meer ›